Powerpoint οπτική

[Γιώργος Έψιμος]

Επίπεδο ποιοτικής διαπραγμάτευσης των γνωστών φαινομένων οπτικής. Αν πρόκειται για μάθημα "επανάληψης", θεωρώ ότι άνετα χωράει σε μία διδακτική ώρα.

Τα λίγα σχόλια μου εδώ, το αρχείο στο συννημένο (βλ. 3η απάντηση σε αυτή τη συζήτηση).

Καλή συνέχεια

[Αντώνης Κοκκαλίδης]

Γιώργο υπάρχει ενα μικρό λαθάκι στην 9η διαφάνεια, λείπει ένα ΔΕΝ(προφανως ευθύνεται ο δαίμων του...πληκτρολογίου!!!)

[Βαγγέλης Κολτσάκης]

Αντώνη, δεν λείπει "δεν".
Απλά, ο τίτλος της διαφάνειας δεν είναι ο καλύτερος δυνατός.
Ίσως η 10 θα έπρεπε να προηγείται της 9 (με τίτλο πχ "τι γίνεται όταν το φως φτάνει στο όριο του μέσου διάδοσης..." και στην 9 να μπει ως τίτλος "Ανάκλαση"

Ο Γιώργος θα ξέρει καλύτερα...

Αντώνης Κοκκαλίδης είπε:

Γιώργο υπάρχει ενα μικρό λαθάκι στην 9η διαφάνεια, λείπει ένα ΔΕΝ(προφανως ευθύνεται ο δαίμων του...πληκτρολογίου!!!)

[Γιώργος Έψιμος]

Ναι στην ουσία είναι αυτό που λέει ο Βαγγέλης. Ο τίτλος της διαφάνειας δεν είναι ο καλύτερος δυνατός. Στην παρουσίαση σώζεται, αλλά όντως εδώ δεν είναι σαφές (ότι εννοεί "τί γίνεται όταν το φως 'επιχειρεί' να αλλάξει μέσο διάδοσης").

Ποτέ δεν είναι αργά - Θα το διορθώσω και θα το ξανανεβάσω
Ευχαριστώ πάντως

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΑΣΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ]

Γιώργο,
Θέλω …
… να διερωτηθώ για έναν από τους διδακτικούς μετασχηματισμούς που προτείνεις,
… να αναφερθώ σε ένα φαινόμενο και ένα μηχανισμό που θεωρώ ότι απουσιάζουν από το ppt,
… να εκφράσω μια απορία σχετικά με τον αφηγηματικό ιστό της πρότασης σου

… Διαφάνεια 12: «μια ακτίνα … ένα μέρος της διαθλάται». Χρησιμοποιείς δηλαδή ως «μονάδα» αναπαράστασης του φωτός, την έννοια της (γεωμετρικής) ακτίνας. Όπως και ο Ευκλείδης. Μπορείς αυτή την ακτίνα, χωρίς διδακτικό έλλειμμα, να την διαιρείς σε δυο κομμάτια, χωρίς να απεικονίζεις και την (ενεργειακή) διαίρεσή της; Εγώ, προβάλλοντας την αναπαράσταση που χρησιμοποίησες, αντιμετώπισα την απαίτηση μαθητή μου να γίνει η προσπίπτουσα ακτίνα παχύτερη, ώστε κατά την ταυτόχρονη διάθλαση και ανάκλαση να «ανοίγει» σε δυο λεπτότερες.
Η γνωστή βιβλιογραφία φυσικής που συμβουλεύτηκα (Serway, Young, Halliday & Ohanian), όταν αναπαριστά ταυτόχρονα διάθλαση και ανάκλαση, απεικονίζει το φαινόμενο με μια ακτίνα, από την οποία προκύπτουν δυο ισοπαχείς με την προσπίπτουσα ακτίνες, μια ανακλώμενη και μια διαθλώμενη. Όπως κάνεις και εσύ.
Όμως, το ερώτημα που έθεσε ο μαθητής μου, δεν καλύπτεται.
Αν χρησιμοποιήσω ως προσπίπτουσα «χοντρή» ακτίνα, που «μοιράζεται» σε λεπτότερες, αφαιρώ από την προσπίπτουσα τον γεωμετρικό χαρακτήρα της. Την προικίζω με ιδιότητες δέσμης. Αν την απεικονίσω ως (ευθύγραμμο) σύνολο πυκνών τελειών που διασπάται στη διαχωριστική επιφάνεια σε ανακλώμενη και διαθλώμενη με μικρότερες γραμμικές πυκνότητες, που αθροιζόμενες δίνουν την πυκνότητα της προσπίπτουσας, χειρίζομαι άλλο μοντέλο. Που κουβαλάει τα δικά του διδακτικά κουσούρια σε ακροατήριο Β Γυμνασίου.
Υπάρχει πρόβλημα ή με «μποκάρησε» ο μαθητής μου;

… δεν διαπραγματεύεσαι στο ppt το φαινόμενο της διάχυσης. Τα είδωλα που είμαστε σε θέση να αντιλαμβανόμαστε, οφείλονται σχεδόν αποκλειστικά στο διαχυτικό φως. Ακόμα περισσότερο, δεν αναφέρεσαι σε μια θεωρία όρασης. Πώς βλέπει ο παρατηρητής; Ποιες ακτίνες και με ποιο μηχανισμό σχηματίζουν το είδωλο στο μάτι; Ένας μηχανισμός όρασης αποτελεί απαραίτητη βάση για να συμμετάσχει ο μαθητής σε συλλογισμούς που περιγράφουν π.χ. την φαινόμενη ανύψωση, επιλέγοντας τις «κατάλληλες» ακτίνες.

… ποια ιστορία τελικά αφηγούνται οι ακτίνες σου;
Π.χ. ο Γ. Γραμματικάκης καταγράφει την «αυτοβιογραφία του φωτός».
Αν το υλικό που προτείνεις «γέμιζε» την διαδρομή της πρώτης δέσμης φωτός που «σκάει» από τα βουνά που βρίσκεται το σχολείο σου, και ταξίδευε διαχεόμενο στο δάσος με τις οξιές, συναντούσε ανακλαστικές επιφάνειες νερού και «ανύψωνε» τους αγουροξυπνημένους πετροκάβουρες,
θα «έστελνε» μέσω του ppt και τους μαθητές μου, που δεν βλέπουν ανατολή στην πυκνοκατοικημένη Καλλιθέα, να μελετήσουν ανάκλαση και διάθλαση με το φως της ανατολής στις Θέρμες.
Τι λες;

[NίκοΣ]

ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΑΣΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ είπε:

Γιώργο,
Θέλω …
… να διερωτηθώ για έναν από τους διδακτικούς μετασχηματισμούς που προτείνεις,
… να αναφερθώ σε ένα φαινόμενο και ένα μηχανισμό που θεωρώ ότι απουσιάζουν από το ppt,
… να εκφράσω μια απορία σχετικά με τον αφηγηματικό ιστό της πρότασης σου
............

..........
Π.χ. ο Γ. Γραμματικάκης καταγράφει την «αυτοβιογραφία του φωτός».
Αν το υλικό που προτείνεις «γέμιζε» την διαδρομή της πρώτης δέσμης φωτός που «σκάει» από τα βουνά που βρίσκεται το σχολείο σου, και ταξίδευε διαχεόμενο στο δάσος με τις οξιές, συναντούσε ανακλαστικές επιφάνειες νερού και «ανύψωνε» τους αγουροξυπνημένους πετροκάβουρες,
θα «έστελνε» μέσω του ppt και τους μαθητές μου, που δεν βλέπουν ανατολή στην πυκνοκατοικημένη Καλλιθέα, να μελετήσουν ανάκλαση και διάθλαση με το φως της ανατολής στις Θέρμες.
Τι λες;

Μα κύριε Φασουλόπουλε,
Μια παρουσίαση είναι για τη Γ Γυμνασίου όλο κι όλο.
Που κολλάνε οι Serway, Young, Halliday & Ohanian;
Ο κ Γραμματικάκης τα γράφει σε ένα αφήγημα όλα αυτά. Δεν διδάσκει σε γυμνάσιο. Άντε αν είναι και για φοιτητές, κάτι μπορούν να αρπάξουν αλλά οι μαθητές;

[Βαγγέλης Κολτσάκης]

Νίκο
ο Γιώργος δέχθηκε σχετικό ερώτημα από μαθητή Γυμνασίου (να που να υπάρχουν και τέτοιοι), οπότε είναι λογικός ο σχετικός προβληματισμός.

Φυσικά και δεν χρειάζεται να αναφέρουμε λεπτομέρειες στο Γυμνάσιο, αλλά εκεί που μπορούμε να είμαστε πειστικοί και -συγχρόνως- επιστημονικά σωστοί, ας είμαστε.

Γιώργο Φ., το να λεπταίνουν οι ακτίνες δεν πολυταιριάζει. Ούτε καλύπτεται ο μαθητής βλέποντας από μια ακτίνα να γεννώνται δυο (και οι τρεις τους ίσου πάχους και έντασης).
Ίσως χωρά να μιλήσουμε στην περίπτωση αυτή (σε κάποιους μαθητές) για ένταση του φωτός (ούτως ή άλλως την πρωτοσυναντούν στη Β' Γυμνασίου, στα θεμελιώδη μεγέθη). Και τότε, μια αναπαράσταση όπως αυτή (ή αυτή, αν δεν λειτουργεί η προηγούμενη), μπορεί ίσως να πείσει.

[NίκοΣ]

Βαγγέλης Κολτσάκης είπε:

Νίκο
ο Γιώργος δέχθηκε σχετικό ερώτημα από μαθητή Γυμνασίου (να που να υπάρχουν και τέτοιοι), οπότε είναι λογικός ο σχετικός προβληματισμός.

Φυσικά και δεν χρειάζεται να αναφέρουμε λεπτομέρειες στο Γυμνάσιο, αλλά εκεί που μπορούμε να είμαστε πειστικοί και -συγχρόνως- επιστημονικά σωστοί, ας είμαστε.

Γιώργο Φ., το να λεπταίνουν οι ακτίνες δεν πολυταιριάζει. Ούτε καλύπτεται ο μαθητής βλέποντας από μια ακτίνα να γεννώνται δυο (και οι τρεις τους ίσου πάχους και έντασης).
Ίσως χωρά να μιλήσουμε στην περίπτωση αυτή (σε κάποιους μαθητές) για ένταση του φωτός (ούτως ή άλλως την πρωτοσυναντούν στη Β' Γυμνασίου, στα θεμελιώδη μεγέθη). Και τότε, μια αναπαράσταση όπως αυτή (ή αυτή, αν δεν λειτουργεί η προηγούμενη), μπορεί ίσως να πείσει.

Σύμφωνοι,

Μα η γραμμή που ζωγραφίζουμε δεν είναι τίποτε άλλο από μια αναπαράσταση, όπως λες. Είναι μια διαδρομή ή μια τροχιά αν προτιμάς. Δεν έχει διαστάσεις, δεν είχει υφή. Είναι μια γραμμή μόνο, που δεν κουβαλάει καμιά από τις ιδιότητες του φωτός παρά μόνο της ευθύγραμμης διάδοσης. Την έχω δει σε αναπαραστάσεις από χοντρή να σπάει σε 2 λεπτές, την έχω δει από έντονο χρώμα να σπάει σε δύο με απαλό χρώμα την έχω δει πάντα ίδια κλπ. Δεν χρειάζεται να της δώσουμε υποχρεωτικά ιδιότητες......

[Βαγγέλης Κολτσάκης]

Ίσως λοιπόν το καλύτερο θα ήταν να δει ο μαθητής την πραγματικότητα.
Αλλά πώς?

Δείτε εδώ μια εξαιρετική φωτογράφηση που πραγματοποίησαν πρόσφατα (νύχτα) ο Σωτήρης, υπ/νος του ΕΚΦΕ Σερρών και οι συνεργάτες του.

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΑΣΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ]

Βαγγέλη,
φαίνεται να αποτελεί καλή απάντηση στο ερώτημά μου η προσομοίωση που προτείνεις.
ευχαριστώ!

[Γιώργος Έψιμος]

Α) Μου αρέσει ο τρόπος που εξελίχθηκε η συζήτηση

Β) Σχετικά με τις παρατηρήσεις του Γιώργου Φ.

Όσον αφορά στο θέμα της ακτίνας φωτός, συμφωνώ με όσους υποστηρίζουν ότι δεν "χωράει" να προσθέσουμε (σίγουρα σε επίπεδο παρουσίασης powerpoint) τέτοια στοιχεία στις αναπαραστάσεις μας. Και σκέφτομαι ότι λύσεις ίσως τελικά προκύψουν εύκολα στο επίπεδο της "λάιβ" διδακτικής πράξης.

Επίσης, δεν ασπάζομαι την ανησυχία του Γιώργου Φ. για το αν ένα ερώτημα που έθεσε κάποιος μαθητής, δεν καλύπτεται από τις διδασκαλίες μου. Ή θα μπορούσε να είναι για το αν δεν μπορώ να το καλύψω εγώ με τις γνώσεις μου. Ο καθένας βέβαια δοκιμάζει τα όρια του.

Πάντως το να βάλω στο κρυφό μου αναλυτικό πρόγραμμα ένα διδακτικό στόχο του τύπου "να ανακαλύψουμε ότι κάποια ερωτήματα δεν καλύπτονται με βάση όσα ξέρουμε", δε μου φαίνεται και κακή ιδέα...

Σχετικά με το ότι δεν διαπραγματεύομαι στο ppt το φαινόμενο της διάχυσης, αυτό οφείλεται στο ότι η παρουσίαση αυτή βασίστηκε σε σειρά μαθημάτων (που έγιναν σε ελληνογερμανικό έδαφος), οπότε τα περιεχόμενα της δεν ήταν ουσιαστικά επιλογή μου. Πάντως, ναι, ο Γιώργος έχει δίκιο όταν υπογραμμίζει τη διδακτική σημασία του φαινομένου "διάχυση", ή μιας θεωρίας όρασης.

Χα! Και όσο αφορά το πρόβλημα με τους μαθητές της πυκνοκατοικημένης Καλλιθέας, μην ανησυχείς Γιώργο Φ., θα κάνουμε ότι μπορούμε εδώ στο Βορρά...

Τα λέμε στο δρόμο.

[NίκοΣ]

Βαγγέλης Κολτσάκης είπε:

Ίσως λοιπόν το καλύτερο θα ήταν να δει ο μαθητής την πραγματικότητα.
Αλλά πώς?

Δείτε εδώ μια εξαιρετική φωτογράφηση που πραγματοποίησαν πρόσφατα (νύχτα) ο Σωτήρης, υπ/νος του ΕΚΦΕ Σερρών και οι συνεργάτες του.

Βαγγέλη,
1. Το λινκ δεν δουλεύει (Τρίτη, 18:30)
2. Να δουν την πραγματικότητα;
Μα πώς; Φαίνονται οι "ακτίνες" φωτός από τα πλάγια; Ή καλύτερα, φαίνονται ποτέ;
Μόνο με τρίκ θα μπορούσαμε να κάνουμε ορατή την αναπαράσταση των φαινομένων (όπως πιθανόν στο λινκ που προτείνεις). Οπότε εδώ χρησιμοποιούμε ένα άλλο φαινόμενο (από αυτά που προτείνει για μελέτη το πιπιτι του Γιώργος Έψιμος), το οποίο προτείνει ο Γιώργος Φασουλόπουλος, και τότε θα έπρεπε υποχρεωτικά να βάλουμε μέσα και θέματα μηχανισμών όρασης, όπως επίσης προτείνει ο Γιώργος Φασουλόπουλος.
Σαν να μπερδεύεται όμως το πράγμα αρκετά.
Νομίζω το πιπιτι θέλει να μείνει μόνο στην ανάκλαση και στη διάθλαση του φωτός.

[Γιώργος Έψιμος]

1. Ούτε σε μένα δουλεύει το λινκ, ούτε γενικώς το λινκ προς ΕΚΦΕ Σερρών (http://ekfe.110mb.com/ )
2. Μία από τις ομορφότερες εκπλήξεις που αντιμετωπίζεις μαθαίνοντας φυσική είναι ότι το φως... δεν φαίνεται. Ο ΝίκοΣ έχει δίκιο. Αλλά δε νομίζω ότι αυτό θα πρέπει να οδηγεί οπωσδήποτε στη μελέτη των μηχανισμών όρασης.

Μπορεί έπίσης να προσανατολίσει το μάθημα σε στόχους που σχετίζονται με τη φύση της επιστήμης. Και εννοώ ότι το τέχνασμα "δημιουργώ τις κατάλληλες συνθήκες ώστε να δω αυτό που η θεωρία μου υποστηρίζει" είναι πολύ πιο κομβικό απ ότι (συνήθως) φανταζόμαστε. Τη μηχανική του νεύτωνα θα τη δούμε καλύτερα αφού φτιάξουμε αντλία κενού (διώξαμε τις τριβές!), την οπτική θα τη δούμε καλύτερα αφού φτιάξουμε λέιζερ (μονοχρωματικό φως!), το στατικό ηλεκτρισμό αφού Βαν ντε Γκραφ, τα μόρια αφού θάλαμος φυσαλίδων και τα λοιπά και τα λοιπά. Και κάθε είδους "τέχνασμα" γα να "δούμε" το φως (σκόνη κιμωλίας, δοχείο με θολωμένο υγρό, ακτίνα που "γλύφει" μια επιφάνεια κτλ) είναι κάτι τέτοιο.

Και αυτό το μηχανισμό δεν πρέπει να τον κρυβουμε, αλλά να τον αναδεικνύουμε - κατά την άποψή μου να τον κάνουμε επίκεντρο του μαθήματος.

Εν ολίγοις το βλέπω σαν μια καλή ευκαιρία να παραδεχτούμε ότι κάποια "πράγματα" δεν τα βλέπουμε και στη επιστήμη προσπαθούμε να κατασκευάσουμε τρόπους να τα δούμε. Που για μερικούς -βάλε και μένα εδώ- είναι από τα πιο ουσιώδη μαθήματα φυσικής...